🛡️ فصل ۶ - قسمت ۳: ارتقای دسترسی (Privilege Escalation)

Buffer Overflow، متاسپلویت، انواع PrivEsc، Pivoting و اقدامات متقابل

۱. سرریز بافر (Buffer Overflow)

Buffer منطقه‌ای از حافظه است که برای گرفتن داده‌های یک برنامه مورد استفاده قرار می‌گیرد. Buffer Overflow (سرریز بافر) یک آسیب‌پذیری رایج است که در آن یک برنامه، داده‌هایی فراتر از اندازه Buffer در نظر گرفته‌شده دریافت می‌کند.

این آسیب‌پذیری امکان Overwrite کردن مکان‌های حافظه را میسر می‌سازد و نفوذگر می‌تواند با استفاده از آن، کدهای مخرب خود را تزریق کند (Code Injection) و به تخریب فایل‌ها، دسترسی به داده‌های حساس، بالا بردن سطح دسترسی، ایجاد Shell و منجر شود.

چرا برنامه‌ها نسبت به Buffer Overflow آسیب‌پذیر هستند؟

استفاده از توابع ناامن و آسیب‌پذیر
اجرای کد در Stack
عدم کنترل ورودی‌های کاربر
تخصیص نامناسب حافظه
استفاده از زبان‌های برنامه‌نویسی قدیمی (مانند C و C++)
استفاده از توابع ناامن و آسیب‌پذیر (تکرار)
💡 مثال ساده:

تصور کنید یک لیوان (Buffer) دارید که فقط ۲۰۰ میلی‌لیتر ظرفیت دارد. اگر شما ۳۰۰ میلی‌لیتر آب داخل آن بریزید، آب سرریز شده و روی میز پخش می‌شود. در کامپیوتر، این "سرریز" می‌تواند باعث شود داده‌های شما روی بخش‌های دیگر حافظه (که متعلق به برنامه‌های دیگر است) بنشیند و آن‌ها را خراب کند.

۲. متاسپلویت و ماژول‌های آن

آیا Metasploit تنها یک چارچوب Exploit است؟ در حقیقت، امروزه Metasploit یک مجموعه‌ی یکپارچه از اجزای حمله است که عملیات‌های زیر را انجام می‌دهد:

۴ ماژول اصلی در متاسپلویت (Metasploit Modules)

طبق تصاویر، متاسپلویت دارای چهار نوع ماژول اصلی است:

1. Auxiliary (کمکی) این ماژول‌ها برای اسکن، Fuzzing، شنود (Sniffing) و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شوند. هیچ‌کدام کد مخربی را اجرا نمی‌کنند. (مثلاً اسکنر پورت یا نسخه سرویس).
2. Payloads (محتوای بار) کدی است که پس از موفقیت اکسپلویت، روی سیستم هدف اجرا می‌شود (مثلاً ایجاد یک Reverse Shell برای برگرداندن دسترسی به مهاجم).
3. Exploit (اکسپلویت) کد یا تکنیکی که از یک آسیب‌پذیری خاص (Vulnerability) در سیستم هدف سوءاستفاده کرده و به مهاجم اجازه ورود می‌دهد.
4. Post (پس از نفوذ) پس از اینکه مهاجم با موفقیت وارد شد (با استفاده از Exploit و Payload)، این ماژول‌ها برای اقدامات بعدی مانند جمع‌آوری اطلاعات از هش‌ها، ارتقای سطح دسترسی (Privilege Escalation) و Pivoting استفاده می‌شوند.

۳. انواع ارتقای دسترسی (Privilege Escalating)

یک نفوذگر می‌تواند با استفاده از یک اکانت معمولی، به شبکه متصل شود و در مرحله بعد، دسترسی خود را به سطح مدیر (Admin) افزایش دهد. ارتقای سطح دسترسی به نفوذگر این اجازه را می‌دهد تا به اطلاعات حساس دسترسی پیدا کند، فایل‌ها را حذف کند، برنامه‌های مخرب نصب کند یا مواردی از این دست را انجام دهد.

لینک‌های مرجع در این بخش:

Horizontal Privilege Escalating در این روش، یک کاربر غیرمجاز تلاش می‌کند تا به منابع، توابع و موارد دیگر از یک کاربر مجاز دیگر (با همان سطح دسترسی) دسترسی پیدا کند.
مثال: کاربر A با حساب کاربری خودش، دسترسی به منابع کاربر B را پیدا می‌کند.
Vertical Privilege Escalating در این روش، یک کاربر غیرمجاز تلاش می‌کند تا به منابع، توابع و موارد دیگر از یک کاربر مجاز با سطح دسترسی بالاتر (Admin) پیدا کند.
مثال: کاربر A با حساب کاربری خودش، دسترسی به منابع ادمین را پیدا می‌کند.

۴. ارتقای دسترسی با اکسپلویت آسیب‌پذیری‌ها

در این روش، نفوذگر با استفاده از اکسپلویت کردن یک آسیب‌پذیری، سطح دسترسی خود را ارتقا می‌دهد. بدین منظور، نفوذگر می‌تواند با جستجو در سایت Exploit-DB اکسپلویت‌های مورد نظر خود را برای بالا بردن سطح دسترسی شناسایی کند.

آسیب‌پذیری‌های Spectre و Meltdown

Meltdown (CVE-2017-5754) به هکرها امکان می‌دهد تا به قطعات حافظه‌ی کامپیوتری که توسط برنامه‌ها و سیستم‌عامل مورد استفاده قرار می‌گیرند، دسترسی داشته باشند. حفره Meltdown بر پردازشگر Intel تاثیرگذار است.
Spectre (CVE-2017-5753 و CVE-2017-5715) به هکرها اجازه می‌دهد تا به اطلاعات نفوذ یافته در فایل‌های Kernel/Cached یا داده‌های ذخیره‌شده در حافظه‌ی برنامه‌های درحال اجرا (رمزعبورها، کلیدهای Login و غیره) دسترسی پیدا کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که Spectre بر پردازنده‌های AMD، Intel و ARM اثرگذار است.

۵. آسیب‌پذیری‌های ویندوز در PrivEsc

1. Unquoted Service Paths (مسیرهای بدون کوتیشن سرویس)

در سیستم‌عامل ویندوز، هنگامی که یک سرویس Start می‌شود، سیستم تلاش می‌کند که Location فایل اجرایی را برای Launch کردن سرویس شناسایی کند. مسیر قابل اجرا در بین "" قرار دارد؛ بنابراین سیستم می‌تواند به راحتی محل قرارگیری اپلیکیشن را پیدا کند.

برخی از فایل‌های قابل اجرا ممکن است شامل مسیر داخل "" نبوده و شامل فضای خالی باشد. در این سناریو، سیستم تلاش می‌کند تا مسیر اجرایی برنامه را به وسیله‌ی جست‌وجوی تمامی فولدرهای موجود در مسیر پیدا کند.

💻 مثال واقعی فنی:

مسیر C:\Program Files\mr pc\m.exe را در نظر بگیرید. این مسیر در cmd اجرا نخواهد شد (فاصله بعد از program). حال، این عبارت را ملاحظه کنید: C:\Program*Files\mr*pc\m.exe. اگر به جای ستاره، عبارت exe قرار گیرد، درصورتی که فایل‌هایی با نام‌هایی مانند program.exe یا mr.exe در مسیر وجود داشته باشند، آن فایل‌ها اجرا می‌شوند. نفوذگر از این مشکل سوءاستفاده کرده، فایل‌های مخرب خود را در این مسیرها قرار می‌دهد و با دسترسی بالا، آن‌ها را اجرا می‌کند.

لینک مرجع: https://iran-cyber.net/forums/topic/1455-privilege-escalation-in-windows-programs/

2. Service Object Permission (مجوزهای شیء سرویس)

تنظیم اشتباه Permission برای یک سرویس ممکن است به نفوذگر اجازه‌ی تغییر یا تنظیم مجدد Attributeهای مرتبط با سرور را بدهد. این موضوع حتی می‌تواند به تغییر مسیر اجرای برنامه توسط نفوذگر منجر شده و موجب اجرای فایل‌های مخرب شود.

3. Unattended Install (نصب بدون مراقبت)

نصب Unattended به نفوذگران اجازه می‌دهد تا سیستم‌عامل ویندوز را بدون دخالت ادمین، Deploy کند. مدیران شبکه می‌بایست فایل‌های نصب‌های Unattended را که اغلب در فایلی با نام Unattend.xml ذخیره می‌شوند، حذف کنند.

در این فایل، اطلاعات زیادی در خصوص تنظیمات و فرآیندهای نصب سیستم‌عامل قرار دارد (تنظیمات، نام کاربری یا حتی پسورد). این فایل‌ها در مسیرهای زیر قرار دارند:

۶. Pivoting (حرکت جانبی و هک سیستم‌های خارجی)

در Pivoting، مهاجم پس از نفوذ به یک سیستم (Client 1)، از آن به عنوان یک پل یا پرش (Hop) برای حمله به سیستم‌های دیگر در شبکه داخلی (Client 2) استفاده می‌کند.

💡 مثال ساده:

تصور کنید می‌خواهید وارد یک ساختمان امن شوید. در ورودی اصلی نگهبان ایستاده است. اما شما یک کارمند ساده (Client 1) را متقاعد می‌کنید که شما را داخل ببرد. حالا از داخل ساختمان، می‌توانید به راحتی وارد اتاق سرور (Client 2) شوید که از بیرون غیرقابل دسترس بود.

پیاده‌سازی Pivoting در Metasploit (Meterpreter)

با تنظیم دستور route، تمامی ترافیک‌های محیط کنسول از طریق ارتباط Meterpreter واردشده هدایت می‌شوند (Pivoting).

msf > use <exploit1>
msf > set RHOST <target1>
msf > set PAYLOAD windows/meterpreter/reverse_tcp
msf > exploit
meterpreter > (CTRL-Z to background session... will display meterpreter sid)
msf > route add <target2_subnet> <netmask> <sid>
msf > use <exploit2>
msf > set RHOST <target2>
msf > set PAYLOAD <payload2>
msf > exploit

۷. ابزارهای ارتقای دسترسی (Privilege Escalating Tools)

ابزار BeRoot (ویندوز) یک ابزار برای بررسی و یافتن مسیرهای ارتقای دسترسی در ویندوز. (فایل BeRoot.exe). این ابزار پس از اجرا، سرویس‌هایی که مسیر قابل نوشتن دارند (Writable directory) را شناسایی می‌کند.
ابزار linpostexp / linprivchecker (لینوکس) یک اسکریپت پایتون برای بررسی سیستم‌های لینوکس و شناسایی پتانسیل‌های ارتقای دسترسی. (فایل linprivchecker.py). این ابزار اطلاعات پایه سیستم، نسخه کرنل و اینترفیس‌های شبکه را نشان می‌دهد.

۸. اقدامات متقابل (Countermeasures)

برای مقابله با ارتقای سطح دسترسی، باید این موارد را در سازمان پیاده‌سازی کرد:

📝 آزمون چندگزینه‌ای (۱۰ سوال)

گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.

۱. Buffer Overflow چیست؟
۲. در متاسپلویت، ماژول‌هایی که برای اسکن و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شوند (بدون اکسپلویت) چه نام دارند؟
۳. ارتقای دسترسی از یک کاربر عادی به یک کاربر دیگر با همان سطح دسترسی، چه نام دارد؟
۴. کدام آسیب‌پذیری پردازنده‌ها (Intel) را قادر می‌سازد تا به قطعات حافظه‌ای که توسط برنامه‌ها و سیستم‌عامل استفاده می‌شوند دسترسی غیرمجاز داشته باشند؟
۵. فایل Unattend.xml که حاوی اطلاعات حساس (مانند پسورد) است، معمولاً در کدام مسیر ویندوز قرار دارد؟
۶. آسیب‌پذیری "Unquoted Service Paths" دقیقاً از چه چیزی سوءاستفاده می‌کند؟
۷. در متاسپلویت، کدام ماژول برای اقدامات پس از نفوذ (مثل استخراج هش یا Pivoting) استفاده می‌شود؟
۸. مفهوم "Pivoting" در هک سیستم به چه معناست؟
۹. برای جلوگیری از آسیب‌پذیری Unquoted Service Paths در ویندوز، کدام اقدام متقابل توصیه می‌شود؟
۱۰. ابزار BeRoot برای چه سیستم‌عاملی طراحی شده است؟

🔑 پاسخنامه تشریحی

۱. پاسخ صحیح: ب) دریافت داده‌هایی فراتر از اندازه Buffer در نظر گرفته‌شده برای یک برنامه

توضیح: طبق تعریف اسلاید، Buffer Overflow زمانی رخ می‌دهد که یک برنامه داده‌هایی بزرگ‌تر از ظرفیت Buffer خود دریافت کند. این کار باعث Overwrite شدن حافظه مجاور شده و به مهاجم اجازه تزریق کد می‌دهد.

۲. پاسخ صحیح: ج) Auxiliary

توضیح: ماژول‌های Auxiliary در متاسپلویت برای کارهای جانبی مانند اسکن شبکه، Fuzzing، Sniffing و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شوند و کد مخربی اجرا نمی‌کنند.

۳. پاسخ صحیح: ب) Horizontal Privilege Escalation

توضیح: در Horizontal Privilege Escalation، مهاجم از یک اکانت معمولی (کاربر A) به منابع یک اکانت دیگر با همان سطح دسترسی (کاربر B) نفوذ می‌کند. در Vertical، دسترسی به سطح ادمین ارتقا پیدا می‌کند.

۴. پاسخ صحیح: ب) Meltdown

توضیح: حفره Meltdown (CVE-2017-5754) به هکرها اجازه می‌دهد به حافظه برنامه‌ها و سیستم‌عامل دسترسی داشته باشند و بر پردازنده‌های Intel تأثیر می‌گذارد. Spectre روی Intel, AMD و ARM تأثیر می‌گذارد.

۵. پاسخ صحیح: ب) C:\Windows\Panther

توضیح: فایل‌های نصب بدون مراقبت (Unattended) معمولاً در مسیر C:\windows\Panther و زیرشاخه‌های آن (Unattend و sysprep) ذخیره می‌شوند و حاوی اطلاعات حساسی مانند پسورد ادمین هستند.

۶. پاسخ صحیح: الف) نبود کوتیشن در مسیرهایی که دارای فاصله هستند

توضیح: در ویندوز، اگر مسیر یک سرویس دارای فاصله باشد و در کوتیشن قرار نگیرد (مثلاً C:\Program Files\mr pc\m.exe)، سیستم‌عامل سعی می‌کند فایل‌هایی مثل C:\Program.exe را اجرا کند. مهاجم با قرار دادن فایل مخرب در این مسیرها، دسترسی بالا می‌گیرد.

۷. پاسخ صحیح: الف) Post

توضیح: ماژول‌های Post (پس از نفوذ) در متاسپلویت برای اقداماتی که پس از به دست آوردن دسترسی انجام می‌شود (مانند Pivoting، جمع‌آوری هش‌ها، یا ارتقای دسترسی) استفاده می‌شوند.

۸. پاسخ صحیح: ب) استفاده از یک سیستم هک‌شده برای حمله به سیستم‌های دیگر شبکه

توضیح: Pivoting به معنای استفاده از یک سیستم به عنوان پل (Hop) است. مهاجم ابتدا Client 1 را هک کرده و سپس از طریق آن، ترافیک خود را به سمت Client 2 (که از خارج غیرقابل دسترس است) هدایت می‌کند.

۹. پاسخ صحیح: ب) استفاده از Fully Qualified Paths برای تمام برنامه‌ها

توضیح: یکی از راه‌های جلوگیری از Unquoted Service Path، قرار دادن مسیر کامل برنامه در داخل کوتیشن (""Fully Qualified Paths"") در تنظیمات سرویس است تا سیستم‌عامل دچار سردرگمی نشود.

۱۰. پاسخ صحیح: ج) ویندوز

توضیح: ابزار BeRoot یک فایل اجرایی (`.exe`) است که برای بررسی ارتقای دسترسی در سیستم‌عامل ویندوز استفاده می‌شود. برای لینوکس از ابزار linpostexp استفاده می‌شود.

بازگشت به فهرست