🛡️ فصل ۳ - قسمت ۱: اسکن شبکه (Network Scanning)

مفاهیم پایه TCP/IP، کشف میزبان و انواع تکنیک‌های اسکن پورت

۱. اسکن شبکه چیست و چه اهدافی دارد؟

اسکن شبکه مجموعه‌ای از فرآیندهای مختلف برای شناسایی میزبان‌ها (سیستم‌های زنده)، پورت‌های باز و سرویس‌های شبکه است. این مرحله یکی از اجزای اصلی جمع‌آوری اطلاعات است که منجر به ایجاد یک پروفایل و نقشه از شبکه می‌شود.

اهداف اسکن شبکه:

💻 مثال واقعی فنی:

یک مهاجم پس از پیدا کردن IP شرکت (با Footprinting)، یک اسکنر مثل Nmap را اجرا می‌کند. Nmap بسته‌های TCP/IP به IPهای شرکت می‌فرستد و از پاسخ‌های دریافتی متوجه می‌شود که مثلاً پورت ۸۰ (وب‌سرور) و پورت ۲۲ (SSH) باز هستند و سیستم‌عامل سرور لینوکس است.

۲. مقدمات TCP/IP (پرچم‌ها و دست‌دادن)

برای درک اسکن پورت، باید بدانید TCP چگونه کار می‌کند. هر بسته TCP دارای یک "هدر" است که شامل ۶ پرچم (Flag) کلیدی است:

پرچم (Flag) معنی کاربرد در اسکن
URG (Urgent) فوری داده باید فوراً پردازش شود (کمتر استفاده می‌شود).
ACK (Acknowledgement) تایید دریافت بسته را تایید می‌کند.
PSH (Push) فشار همه داده‌های بافر فوراً ارسال شوند.
RST (Reset) بازنشانی اتصال را قطع و ریست می‌کند. (نشانه بسته بودن پورت).
SYN (Synchronize) همگام‌سازی شروع یک اتصال جدید.
FIN (Finish) پایان پایان ارسال داده‌ها و بستن اتصال.

دست‌دادن سه‌مرحله‌ای (Three-way Handshake) و پایان اتصال

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

شروع اتصال: شما (کلاینت) به دوستتان (سرور) زنگ می‌زنید و می‌گویید: «سلام، صدای من رو می‌شنوی؟» (SYN). دوستتان می‌گوید: «سلام، آره می‌شنوم، تو صدای من رو می‌شنوی؟» (SYN+ACK). شما می‌گویید: «بله، ممنون» (ACK). حالا می‌توانید صحبت کنید.

پایان اتصال: شما می‌گویید: «من دیگه کاری ندارم، خداحافظ» (FIN). دوستتان می‌گوید: «باشه، منم دیگه کاری ندارم» (FIN)، و شما تایید می‌کنید (ACK).

۳. متدولوژی اسکن در CEH

یک هکر اخلاقی برای اسکن شبکه، این مراحل را به ترتیب طی می‌کند:

1. Check for Live Systems بررسی سیستم‌های زنده (کشف میزبان).
2. Prepare Proxies آماده‌سازی پروکسی‌ها (برای مخفی ماندن).
3. Check for Open Ports بررسی پورت‌های باز.
4. Draw Network Diagram ترسیم نمودار شبکه و نقشه راه.
5. Banner Grabbing استخراج بنر (اطلاعات سرویس) از پورت‌های باز.
6. Scan for Vulnerability اسکن سیستم‌ها برای یافتن آسیب‌پذیری‌ها.

۴. تکنیک‌های کشف میزبان (Host Discovery)

قبل از اسکن پورت، باید بفهمیم چه سیستم‌هایی روشن هستند. روش‌های مختلفی برای این کار وجود دارد:

💻 مثال واقعی فنی (ICMP Echo Ping Sweep):

دستور nmap -sn -PE 10.10.10.5-15 در Nmap، بسته‌های ICMP Echo Request (پینگ) به تمام آدرس‌های IP از 5 تا 15 می‌فرستد. اگر جواب (Echo Reply) دریافت کند، آن IP را به عنوان "Host is up" (سیستم زنده) گزارش می‌دهد.

ابزارهای شناسایی سیستم‌های در دسترس:

Nmap, Hping3, Angry IP Scanner, SolarWinds engineer’s toolset, Colasoft ping tool, Ping scanner pro, OpUtils, Ultra ping pro, Advanced IP Scanners, Pinginfo view, Visual ping tester, Pinkie, Ping Monitor.

۵. تکنیک‌های اسکن پورت (به زبان ساده)

این بخش مهم‌ترین قسمت است. ما می‌خواهیم بفهمیم کدام پورت‌ها (درها) باز هستند. برای هر تکنیک، توضیح ساده و مثال فنی داریم.

۱. اسکن TCP Connect / Full Open Scan

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

شما درِ خانه همسایه را می‌زنید (SYN). همسایه در را باز می‌کند و می‌گوید "بله؟" (SYN+ACK). شما می‌گویید "سلام، فقط خواستم ببینم خونه‌اید" (ACK) و بلافاصله در را محکم به هم می‌زنید و فرار می‌کنید (RST). شما کاملاً مطمئن شدید که در باز بود، اما همسایه کاملاً چهره شما را دیده و در لاگ‌هایش ثبت کرده است.

💻 مثال فنی:

مهاجم یک اتصال کامل TCP برقرار می‌کند. اگر سرور پاسخ SYN+ACK بدهد یعنی پورت باز است. اگر پاسخ RST بدهد یعنی پورت بسته است. چون اتصال کامل می‌شود، توسط فایروال‌ها و لاگ‌های سیستم‌عامل (Application Logs) شناسایی می‌شود.

۲. اسکن مخفیانه (Stealth Scan / Half-Open Scan)

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

شما درِ خانه را می‌زنید (SYN). همسایه در را باز می‌کند و می‌گوید "بله؟" (SYN+ACK). اما شما به محض اینکه دیدید در باز شد و کسی هست (پورت باز است)، بلافاصله می‌دوید و فرار می‌کنید (RST) قبل از اینکه همسایه بفهمد شما کی هستید یا بتواند اسمتان را در دفترش ثبت کند!

💻 مثال فنی:

اسکنر بسته SYN می‌فرستد. اگر SYN+ACK دریافت کرد (پورت باز)، بلافاصله یک RST می‌فرستد تا اتصال را قطع کند. چون Handshake کامل نشده، معمولاً در لاگ‌های برنامه‌ها ثبت نمی‌شود (Stealth).

۳. اسکن‌های Inverse TCP Flag (FIN, NULL, XMAS, Maimon)

این اسکن‌ها روی سیستم‌های ویندوز کار نمی‌کنند و فقط روی سیستم‌های مبتنی بر RFC 793 (مثل لینوکس) کار می‌کنند.

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله (قانون کلی این اسکن‌ها):

شما یک نامه عجیب و غریب به خانه همسایه می‌فرستید (بدون هویت). اگر در خانه باز باشد (پورت باز)، همسایه نامه عجیب را نادیده می‌گیرد و هیچ جوابی نمی‌دهد (No Response). اما اگر در خانه بسته باشد، همسایه عصبانی می‌شود و یک نامه اعتراض (RST) برایتان می‌فرستد.

💻 مثال فنی:

در همه این ۴ روش، اگر پورت باز باشد، سرور هیچ پاسخی نمی‌دهد (No Response). اگر پورت بسته باشد، سرور یک بسته RST/ACK برمی‌گرداند.

۴. اسکن پرچم ACK (ACK Flag Scanning)

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

شما نامه‌ای می‌فرستید که روی آن نوشته "من نامه شما را دریافت کردم" (ACK)، در حالی که اصلاً نامه‌ای نفرستاده‌اید! اگر یک نگهبان (فایروال) دم در باشد، نامه شما را نادیده می‌گیرد (No Response). اگر نگهبان نباشد، خانه یک نامه اعتراض (RST) می‌فرستد که "تو دیوانه‌ای، من چیزی نفرستاده بودم!". این روش برای فهمیدن وجود فایروال است، نه باز بودن پورت.

💻 مثال فنی:

اگر فایروال Stateful وجود داشته باشد، بسته ACK بدون SYN را Drop می‌کند (No Response). اگر فایروال نباشد، سیستم هدف با RST پاسخ می‌دهد.
نکته تست (TTL-based & Window-based): اگر پاسخ RST دریافت کردید، می‌توانید بفهمید پورت باز است اگر:
۱. مقدار TTL در بسته RST کمتر از ۶۴ باشد (TTL < 64).
۲. مقدار Window در بسته RST صفر نباشد (Window != 0).

۵. اسکن UDP (UDP Scanning)

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

شما سنگی به سمت خانه‌ای تاریک پرتاب می‌کنید (بسته UDP). اگر پنجره باز باشد، سنگ داخل می‌رود و هیچ صدایی نمی‌شنوید (No Response). اگر پنجره بسته باشد، سنگ به شیشه می‌خورد و کسی از داخل داد می‌زند "آخ! کی بود؟" (ICMP Port Unreachable).

💻 مثال فنی:

یک بسته UDP به پورت هدف ارسال می‌شود. اگر پورت باز باشد، سرویس ممکن است پاسخ خاصی ندهد (No Response). اگر پورت بسته باشد، سیستم‌عامل یک پیام خطای ICMP Port Unreachable برمی‌گرداند.

۶. اسکن SYN/FIN با استفاده از تکه‌تکه کردن IP (IP Fragments)

🧒 به زبان یک بچه ۵ ساله:

این یک روش جدید نیست، بلکه یک ترفند است. شما نامه‌تان را پاره می‌کنید و هر تکه را در یک پاکت جداگانه می‌فرستید. نگهبان (فایروال) نمی‌تواند پاکت‌های پاره شده را بخواند و متوجه منظور شما شود، اما همسایه درون خانه آن‌ها را کنار هم می‌گذارد و نامه را می‌خواند.

💻 مثال فنی:

هدر TCP به چند بسته IP کوچک‌تر (Fragments) تقسیم می‌شود تا فیلترهای بسته (Packet Filters) نتوانند هدر TCP (مثل SYN یا FIN) را تشخیص دهند و بسته را مسدود نکنند. دستور در Nmap: nmap -sS -f 192.168.1.5 (گزینه -f برای Fragment کردن است).

📝 آزمون چندگزینه‌ای (۶ سوال)

گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.

۱. در روش اسکن Stealth (Half-Open)، پس از دریافت پاسخ SYN+ACK از سرور، مهاجم چه بسته‌ای ارسال می‌کند؟
۲. کدام تکنیک اسکن برای شناسایی وجود فایروال (Stateful) در مسیر استفاده می‌شود؟
۳. در تکنیک اسکن NULL Scan، اگر پورت هدف «باز» باشد، سرور چه پاسخی می‌دهد؟
۴. کدام یک از روش‌های اسکن زیر روی سیستم‌عامل ویندوز کار نمی‌کند؟
۵. در اسکن UDP، اگر پورت بسته باشد، سیستم هدف چه پیامی برمی‌گرداند؟
۶. در ACK Flag Scanning، اگر پاسخی از سرور دریافت شد (RST) و مقدار TTL آن ۵۰ بود، نشان‌دهنده چیست؟

🔑 پاسخنامه تشریحی

۱. پاسخ صحیح: ج) RST

توضیح: در اسکن Half-Open (Stealth)، مهاجم بسته SYN می‌فرستد. اگر پاسخ SYN+ACK دریافت کند (یعنی پورت باز است)، بلافاصله یک بسته RST (Reset) می‌فرستد تا اتصال را قبل از تکمیل شدن قطع کند و در لاگ‌های برنامه ثبت نشود.

۲. پاسخ صحیح: ج) ACK Flag Scan

توضیح: در ACK Scan، بسته ACK بدون SYN ارسال می‌شود. اگر فایروال Stateful باشد، این بسته را به عنوان یک بسته غیرمجاز Drop می‌کند (No response). اگر فایروال نباشد، سرور با RST پاسخ می‌دهد. این روش برای تشخیص فایروال و قوانین آن است.

۳. پاسخ صحیح: ج) هیچ پاسخی نمی‌دهد (No Response)

توضیح: در اسکن‌های Inverse TCP (NULL, FIN, XMAS, Maimon)، بر اساس RFC 793، اگر پورت باز باشد، سیستم بسته را نادیده می‌گیرد و پاسخی نمی‌دهد. اما اگر پورت بسته باشد، بسته RST برمی‌گرداند.

۴. پاسخ صحیح: ب) XMAS Scan

توضیح: اسکن‌های NULL، FIN، XMAS و Maimon به دلیل نحوه پیاده‌سازی پشته TCP/IP در ویندوز، روی این سیستم‌عامل کار نمی‌کنند و تنها روی سیستم‌های مبتنی بر RFC 793 (مانند لینوکس و یونیکس) قابل اجرا هستند.

۵. پاسخ صحیح: ب) ICMP Port Unreachable

توضیح: در اسکن UDP، اگر بسته UDP به یک پورت بسته ارسال شود، سیستم‌عامل هدف با ارسال پیام خطای ICMP Port Unreachable به مهاجم اطلاع می‌دهد که پورت بسته است. اگر پورت باز باشد، معمولاً پاسخی دریافت نمی‌شود.

۶. پاسخ صحیح: ب) پورت باز است (TTL کمتر از ۶۴ است).

توضیح: در روش‌های TTL-based و Window-based در ACK Flag Scanning، اگر مقدار TTL بسته RST دریافتی کمتر از مقدار مرزی (۶۴) باشد، یا مقدار Window صفر نباشد، نشان‌دهنده باز بودن پورت است.

بازگشت به فهرست