مفاهیم پایه، نحوه عملکرد، انواع (NIDS/HIDS) و تحلیل هشدارها
Intrusion Detection System (IDS) یک نرمافزار یا سختافزار امنیتی است که برای نظارت، شناسایی و محافظت از شبکهها و سیستمها در برابر فعالیتهای مخرب استفاده میشود. این سیستمها بلافاصله پس از شناسایی نفوذ، مسئولان امنیتی مربوطه را آگاه میسازند.
یکی از رایجترین مکانها برای استقرار سیستم شناسایی نفوذ، در نزدیکی فایروال است. با توجه به ترافیکی که باید نظارت شود، IDS را میتوان در خارج یا داخل فایروال قرار داد تا ترافیک مشکوکی را که از بیرون یا درون شبکه منشأ میگیرد، پیشگیری کند.
بهترین روش، استفاده از دفاع چندلایه است. به این صورت که یک IDS در جلوی فایروال (برای رصد حملات اینترنتی) و یک IDS دیگر پشت فایروال (برای رصد حملات داخلی و حرکت جانبی) قرار گیرد.
هدف اصلی IDS ارائه پیشبینی بلادرنگ (Real-Time) یا شناسایی نفوذها در شبکه است. علاوه بر این، IDS واکنشی میتواند نفوذها را رهگیری، پاسخدهی یا پیشگیری کند.
سیستمهای پیشگیری از نفوذ یا IPS (Intrusion Prevention System) به عنوان IDS فعال شناخته میشوند، زیرا نه تنها توانایی شناسایی نفوذها را دارند، بلکه میتوانند از آنها جلوگیری نیز به عمل آورند.
تصور کنید IDS یک دوربین مداربسته است که دزد را میبیند و به نگهبان زنگ میزند (هشدار). اما IPS یک نگهبان مسلح است که همان لحظه جلوی دزد را میگیرد و اجازه نمیدهد وارد شود (جلوگیری).
معمولاً NIDS در شبکه به صورت Promiscuous Mode فعالیت میکند. این سیستم با مطابقت ترافیک شبکه با الگوهای موجود، حمله را شناسایی میکند.
HIDS رفتار هر سیستم را به صورت مجزا تحلیل میکند و میتواند روی هر سیستمی، هم کلاینت و هم سرور نصب شود.
NIDS مانند یک نگهبان در راهروی اصلی ساختمان است که رفت و آمد همه را زیر نظر دارد (شبکه). HIDS مانند یک محافظ شخصی است که فقط حواسش به یک نفر (یک سیستم خاص) و وسایل داخل کیف او (فایلهای سیستم) است.
سیستمهای IDS بر اساس تشخیص خود، چهار نوع هشدار (Alert) تولید میکنند:
| نوع هشدار (Alert Type) | وضعیت واقعی | وضعیت هشدار سیستم | توضیح |
|---|---|---|---|
| True Positive (مثبت واقعی) | حمله رخ داده است. | هشدار داده شده است. | سیستم به درستی حمله را تشخیص داده است. (عالی) |
| False Positive (مثبت کاذب) | هیچ حملهای رخ نداده است. | هشدار داده شده است. | سیستم اشتباهاً فکر کرده حمله شده است (آژیر اشتباهی). |
| False Negative (منفی کاذب) | حمله رخ داده است. | هیچ هشداری داده نشده است. | سیستم حمله را نادیده گرفته است. (خطرناکترین حالت) |
| True Negative (منفی واقعی) | هیچ حملهای رخ نداده است. | هیچ هشداری داده نشده است. | سیستم به درستی تشخیص داده که همه چیز امن است. |
در آزمونها معمولاً روی دو مورد تمرکز میشود:
گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.
توضیح: در تعریف اسلایدها، IDS غیرفعال فقط شناسایی کرده و هشدار میدهد (مثل دوربین). اما IPS (که همان IDS فعال است) به صورت Inline در شبکه قرار گرفته و میتواند جلوی حمله را گرفته و بستهها را Drop کند (مثل نگهبان مسلح).
توضیح: این روش که «دفاع در عمق» (Defense in Depth) نام دارد، بهترین حالت است. IDS جلوی فایروال حملات اینترنتی را میبیند و IDS پشت فایروال، حملات داخلی (مانند نفوذ یک کارمند) را شناسایی میکند.
توضیح: برای اینکه NIDS بتواند تمام بستههای عبوری از شبکه را تحلیل کند (نه فقط بستههای مربوط به خودش)، باید کارت شبکه را در حالت Promiscuous Mode (مد شنودگر) قرار دهد.
توضیح: HIDS روی یک سیستم خاص نصب میشود و رفتار داخلی آن سیستم (مانند تغییر سایز فایلها، تغییر سطح دسترسی، یا ایجاد پروسس ناشناخته) را ممیزی و تحلیل میکند. NIDS مسئول ترافیک شبکه است.
توضیح: False Positive (مثبت کاذب) زمانی است که سیستم IDS به اشتباه فکر میکند حملهای رخ داده و هشدار میدهد، در حالی که هیچ حملهای وجود ندارد (زنگ خطر اشتباه).
توضیح: False Negative (منفی کاذب) زمانی است که یک حمله واقعی در حال وقوع است، اما IDS آن را تشخیص نداده و هیچ هشداری نمیدهد. این خطرناکترین حالت است، زیرا مهاجم آزادانه در حال نفوذ است و تیم امنیتی در خواب است.